Thứ Năm, 16 tháng 10, 2008

Một comment dễ thương của LÊ UYỂN VĂN....

Lê Uyển Văn là cô bạn nhỏ trong FL của tôi - một giáo viên dạy văn tâm huyết , trăn trở với nghề . Luôn luôn tôi gặp ở Văn sự đồng cảm , tôi tin , nếu có nhiều thầy cô giáo như Văn - những người thầy chứ không phải thợ dạy - thế hệ trẻ sẽ yêu văn học , sẽ có cái nhìn nhân ái , yêu cái đẹp , ít thực dụng hơn.

LUV ... cảm ơn nhỏ , luôn mong em như thế ...phơi phới thổi vào bọn trẻ cái đẹp của tâm hồn , dạy văn không chỉ là dạy chữ mà còn là dạy người nữa V nhỉ ?

Gửi Gió heo may...!

Chị Gió của em !

Mãi đến giờ này, em mới có thời gian mà comment cho chị, bây giờ là 11giờ ! Đêm thật là đêm và em mới thật là em !.

Một ngày quay cuồng với công việc mà em ghét đến ngay cả gọi tên của nó : Dự giờ, họp…!. Trưa nay, em có một cuộc họp dài hơn 5 tiếng, đầu cứ ong ong vì em cố gắng hết sức để đè nén mình cho khỏi nổ tung, một cuộc họp ( nói ra nghe ngượng mồm) là để thống nhất nội dung dạy học- từng bài, từng dòng, từng chữ cho một môn học rất cần những cảm xúc riêng tư ! Em không biết rồi mình sẽ tạo ra sản phẩm gì ngoài những thứ như chú cừu Dolly !. Câu nói mà ngày xưa em từng rất thích “ Qua mỗi giờ văn, thầy giáo giúp các em yêu đời, yêu lẽ sống và lớn lên thêm một chút!” cũng như câu của chị “ Có thêm một người yêu thơ sẽ bớt đi một tội ác” giờ đây thật xa vời !, Chị biết không, em ghét chữ “phạm” trong nghề của chúng ta, chữ “ phạm” đang phát huy đến tận cùng cái nghĩa của nó, em ghét cái khuôn mẫu, em ghét sự áp đặt …và em đã bị quăng quật không thương tiếc nhưng thật ra cũng chẳng hề gì !

Bây giờ, không phải em sợ sệt mà gò mình vào cái khuôn đó, em đang mệt mỏi và lúng túng khi phải vừa dạy theo những kiến thức hợp lý và đáng tin cậy vừa bắt học trò ghi theo Sách giáo khoa hay sách giáo viên, bởi em không làm thế thì chính học sinh sẽ lãnh hậu quả xấu khi thi!

Đôi khi nghĩ buồn cười ! Buồn mà cười ! Sách do con người viết, con người không phải là thánh nhân thì phải có sai sót, tại sao em phải nhắm mắt, bịt tai mà làm theo họ?. Em biết học trò cũng như em vậy, hoang mang và mệt mỏi vô cùng, có lẽ chúng sẽ ngơ ngác hỏi nhau về những chú thích , về những bài tập “ngây thơ” trong sách !

So với em, những đồng nghiệp khác dường như vui vẻ, nhàn nhã và vô tư hơn ! Có lẽ nguyên tắc sống của họ khác em, họ dễ dàng chấp nhận những kiến thức mà sách đưa ra không một chút băn khoăn, thậm chí, họ dễ dãi với bản thân đến mức đang dạy về nguyên tắc ngữ pháp Tiếng Việt, đang ra rả kêu gọi học sinh phải viết đúng chính tả mà họ viết sai bét nhè, sai ngay trong cái bài học ấy !...Ôi , nếu nói về cái tâm và cái tầm của người thầy trong môi trường mà em đang sống và làm việc. e rằng mất vài entry mới tạm đủ.

Entry của chị khiến em nhớ lại rất nhiều con đường học văn của em. Thật ra, hồi cấp 3, em học chuyên Toán, nhưng em yêu môn Văn lắm !Mà tình yêu ấy cũng thật lạ, nó được chắp cánh từ một căn gác xép tồi tàn dùng chứa đồ phế thải ( trong đó có sách cũ). Ở thế giới cũ kỹ, bụi bặm và đậm đặc mùi ẩm mốc ấy , em lạc vào “ Hồn bướm mơ tiên” “ Nửa chừng xuân” “Gánh hàng hoa” “Đôi bạn”…em thổn thức với “ Nhà mẹ Lê” ,“Anh phải sống”…em chơi vơi cùng “ 12 tháng 6”, “ Paris có gì lạ không em?”…Em đắm đuối bên “ Đôi mắt người Sơn Tây” và “Khi mới lớn”…Dù phải lén lút dưới ngọn đèn dầu tù mù hay dấm dúi lúc nấu cơm…thế giới văn chương mà em có được vẫn xúc động cùng muôn màu lạ lẫm…nhưng chỉ dừng lại ở bao nhiêu đó thôi, như chị bảo đấy “ Không thể có trò giỏi khi không có thầy giỏi”, dù em có đạt một số thành tựu mà đến bây giờ ánh hồi quang của nó vẫn còn le lói nhưng em tự biết đến lúc đó,em vẫn chưa phải là một học sinh giỏi, em chưa đủ trình độ như những người bạn cùng lứa với em đang sống và học tập ở miền Bắc. Đọc họ, em hiểu thế nào là văn chương thật sự, hồn nhiên tươi mới mà thẳm sâu !... Mãi đến khi em học Cao Đẳng năm thứ nhất, được học môn Lý luận văn học với thầy Đào Ngọc Chương ( bây giờ thầy dạy ở một trường Đại học nào đó ở Sài gòn) em mới thực sự say mê văn chương , thực sự muốn viết, …em hiểu ra chiếc chìa khóa vàng “ lý luận” mà thầy trao cho em là vô giá !

Với em, con đường học văn-dạy văn vẫn song hành, khi em dạy cũng có nghĩa là em đang học, em luôn luôn đặt cho mình những câu hỏi, rồi tìm tòi, rồi giải đáp, chỉ với chính mình thôi ! Có người sẽ cười em vì việc làm ngớ ngẩn đó nhưng em thấy cần thiết và thú vị khi hiểu ra tường tận một vấn đề nào đó, đôi khi dù chỉ là một từ ví như “ tầm thường”, “đầm đìa”, “đểu cáng”, “hy sinh”….

Em chúc chị luôn hưng phấn trong công việc, luôn tin yêu con người và cuộc đời ! Em cũng chúc em “ chân cứng đá mềm” trong hành trình đã và đang dấn bước…

Đọc tiếp ...

Thứ Ba, 14 tháng 10, 2008

Dạy văn ...học văn...


Bây giờ đa số học trò rất sợ học văn , khác hẳn cái thời tôi đi học . Ngày ấy , dĩ nhiên cũng có những học sinh không giỏi văn , không thích học văn … nhưng chắc không là một hiện tượng đáng lo ngại như bây giờ .


Công bằng mà nói ngày xưa có nhiều thầy cô dạy văn rất giỏi , không biết ngày ấy thầy cô tôi có phải đánh vật với hồ sơ sổ sách , với những tiết dự giờ , với những ngày đi học bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ , với những lần đổi mới phương pháp như chúng tôi bây giờ không nhưng mỗi tiết học với thầy cô luôn luôn là những giây phút thú vị mà cho đến bây giờ không sao tôi quên được .


Tôi nhớ thầy Huy dạy tôi môn văn năm lớp đệ thất , đệ lục ( lớp sáu , lớp bảy bây giờ) , chính thầy là người đã thổi vào tâm hồn nhạy cảm của tôi tình yêu văn học . Chúng tôi luôn chờ đợi giờ của thầy để được đắm vào những bài giảng đẹp đến ngất ngây . Lớp sáu ngày ấy chúng tôi đã đọc, đã học những tác phẩm của Tự Lực Văn Đoàn , thầy thường tổ chức cho chúng tôi những buổi thuyết trình văn học . Mỗi nhóm được phân công đọc một tác phẩm và chuẩn bị trong vòng một, hai tuần –đó là những tác phẩm lớn mà ngay cả những đứa cháu tôi đang là sinh viên bây giờ cũng còn ngơ ngác khi nghe tên như Nửa Chừng Xuân , Cái ấm đất , Hồn bướm mơ tiên , Đời mưa gió , Dọc đường gió bụi v…v…- nhóm nào cũng cố gắng để phần thuyết trình tác phẩm của mình thật hay , thật suôn sẻ không bị bí khi các nhóm khác chất vấn nên chúng tôi đã phải đọc thật kĩ tác phẩm , phân công nhau tìm hiểu về tác giả , xuất xứ , nội dung chủ đề của tác phẩm , nét đặc biệt trong văn phong của tác giả , các nhân vật trong truyện .Mỗi buổi thuyết trình ,thầy trở thành khán giả chỉ theo dõi chúng tôi làm việc, chúng tôi đã phân tích chất vấn lẫn nhau để tác phẩm văn học ấy cứ trôi vào tâm hồn mình lúc nào không biết . Cho đến bây giờ , một số đoạn văn học từ ngày ấy tôi vẫn thuộc nằm lòng như đoạn văn về ngày khai trường của Thanh Tịnh hay đoạn cụ Tú Lãm nằm trên giường bệnh trong tác phẩm Nửa Chừng Xuân của Khái Hưng .



Tôi nhớ thầy Đào Quang Mỹ dạy tôi năm đệ tứ (lớp chín ) , thầy là chủ nhiệm của tờ báo học trò Ngàn Thông ngày ấy nên chúng tôi – những đứa đang tập viết lách -cứ được khuyến khích viết bài gởi cho báo của thầy . Mỗi lần thầy giảng Kiều hay Chinh Phụ Ngâm là lũ học trò chúng tôi cứ há hốc miệng, mặt ngẩn tò te … quên cả đường về . Năm lớp 11 , tôi được học thầy Tô Nguyệt Đình - một nhà thơ - ,sau đó lại được học với thầy Thanh Trúc – một nhà sư – . Lên Đại học tôi cũng gặp nhiều vị thầy nổi tiếng như thầy Thanh Lãng – một linh mục – thầy Rật, thầy Lượng ở Văn Khoa những người thầy luôn thu hút được số lượng sinh viên vào giảng đường đông nhất . Các thầy không chỉ dạy chúng tôi mà trao cho chúng tôi chiếc chìa khóa để đến với văn học , tâm hồn chúng tôi cứ mở ra phơi phới với văn chương . Văn học giúp chúng tôi yêu cuộc đời , yêu con người , yêu thiên nhiên ,thích sống đẹp . Tôi tin rằng có thêm một người yêu thơ sẽ bớt đi một tội ác .


Ngày ấy , chúng tôi đọc sách cũng khác tuổi trẻ bây giờ . Chính vì phải làm quen với những tác phẩm văn học có giá trị nên chúng tôi không biết đến những truyện tranh nhảm nhí như bây giờ . Một lần đọc tập truyện ngắn Dọc Đường Gió Bụi của Khái Hưng tôi cứ bâng khuâng cả buổi chiều vì hình ảnh của hai cây gạo đầu làng , của con đường từ Hà Nội về quê với chiếc xe đạp cọc cạch trong cơn mưa xuân của nhân vật trong một câu truyện , về người phụ nữ kinh Bắc dịu dàng- vợ bác thợ rèn- đã làm nao lòng người thanh niên trên dọc đường thiên lý . Cái cảm xúc ban đầu ấy còn nguyên vẹn trong tôi cho đến bây giờ đến độ tôi không dám đọc lại tác phẩm vì sợ cái tâm hồn thơ trẻ ngày ấy mất đi … những cảm xúc chai sạn của tôi bây giờ làm hỏng cái tình yêu ban đầu của tôi dành cho Dọc Dường Gió Bụi .



Tôi tin không thể có trò giỏi khi không có thầy giỏi . Thầy không cảm xúc trước những tác phẩm văn học , trước những thân phận trong tác phẩm văn học , trước vẻ đẹp đích thực của văn học , khi thầy chỉ trả bài trước học trò trong mỗi giờ lên lớp, thản nhiên trước những khuôn mặt ngơ ngáo , những cái ngáp dài , những đôi mắt lơ láo bâng quơ của chúng thì con đường đến văn học của trò … vẫn còn xa lơ xa lắc , mọi đổi mới , mọi phương pháp chỉ là con số không . Bây giờ thầy cô giáo ít có thời gian đọc sách bởi đa đoan với biết bao công việc , biết bao quy định về chuyên môn. Nhiều thầy cô chưa xác định đúng từ loại, chưa viết câu ra hồn thì sửa bài cho học sinh một cách qua loa là … không có gì để ngạc nhiên !!!



Học sinh bây giờ sợ học văn , học yếu môn văn do rất nhiều nguyên nhân trong đó có cả nguyên nhân thầy cô giáo bây giờ đa số dạy văn … chán quá ! …bởi ngày xưa chính các thầy , các cô cũng học những giờ văn chán y như thế . Một số ít thầy cô dạy văn giỏi cũng dần chán ngán , mất cảm hứng trước những quy định khống chế về thời gian ,về chương trình , về mục tiêu bài dạy ,về cách đánh giá một tiết dạy của những người được gọi là thanh tra v..v… Dạy văn mà cứ chan chát , thiếu tính phiêu bồng , thiếu cái nhìn lãng mạn , thiếu cái hồn văn học … thì học trò chán học văn là cái chắc !!!



Cám ơn các thầy cô tôi , những người thầy một đời tôi tôn kính , những người thầy bây giờ đa số không còn , những người thầy giúp tôi hiểu rõ cái giá trị của mỗi giờ lên lớp , giúp tôi biết soi rọi bài giảng của mình trong từng đôi mắt trong trẻo , trong những khuôn mặt đẹp ngời ngời của đám trò nhỏ , những người thầy đã mở cửa tâm hồn tôi , chỉ cho tôi con đường thênh thang nhất để sống làm người dù làm người với bao đa đoan , trắc trở…..

Đọc tiếp ...

Thứ Hai, 13 tháng 10, 2008

Bất chợt một vầng trăng...

Vừa cúp điện nửa giờ … trăng bỗng đẹp đến ngẩn ngơ . Tôi đứng ngoài ban công nhìn mảnh trăng vàng choạch trên nền trời , trăng không đủ soi sáng con ngõ nhỏ vắng hoe , cái thứ ánh sáng nhờ nhờ bỗng làm tôi sờ sợ , những bóng cây thẫm lại , trời không gió nhưng se lạnh . Đêm lặng .


Tôi cầm máy ảnh chộp lấy ánh trăng đêm … mới biết trăng xa … trăng cao… trăng kiêu hãnh là thế . Đêm trong ngần… trăng cũng trong ngẩn lòng mình cũng hóa trong ngần trước vẻ đẹp đến nao lòng của trăng và của đêm .

Photobucket

Trăng trong ngần và đêm trong ngần

Photobucket

nhìn lén

Cả tuần tôi cắm đầu vào việc , …chạy theo đời cơm áo đến mệt nhoài. Ngày bận rộn , đêm trơ mắt bên mấy cái giáo án điện tử , công việc cuốn mình … không có khái niệm ngày đêm , thỉnh thoảng lại cứ phải giải thích khi nghe tiếng cằn nhằn của mẹ “ … làm gì mà tối tăm mặt mũi ” . Nếu mẹ mà biết tôi làm việc bao đồng chắc bà hát hoài đến nhức đầu .

Điện có lại , ánh sáng của cái đèn dưới con ngõ nhỏ bật sáng ,vài sợi mây mảnh chờn vờn quanh bóng trăng . Trăng bỗng buồn hơn dưới bóng điện chói lòa . Cái ngõ nhỏ vẫn vắng …vẫn buồn .Lạnh, lạnh co vai .

Photobucket

ngõ vắng

Cám ơn nửa giờ cúp điện để bỗng những mệt nhoài tan dưới ánh trăng trong .

Đọc tiếp ...

Hồ Tĩnh Lặng


Tĩnh lặng , tôi yêu cái tĩnh lặng của nơi đây. Không gian xanh - cái màu xanh của lá non cứ biêng biếc ngúng nguẩy trong cái nắng nhẹ cuối thu . Có tiếng ríu rít của lũ chim trong vòm lá nhưng không nhìn thấy bóng .
Tôi nhìn đám dây leo âu yếm quấn chằng chịt quanh một thân cây lớn rồi dịu dàng buông nhẹ ,lả lơi thành một bức màn màu lá mạ trước mặt mình .Ngoài kia , mặt hồ xanh , phẳng lặng như mặt gương . Buổi sáng êm đềm đến lạ .

Photobucket

Thi thoảng tôi cứ thích đến một nơi chốn như thế …một nơi thật tĩnh lặng , những bận rộn đời thường tôi bỏ ngoài kia … ngoài những con đường đầy bụi , những dòng người vội vã để im lặng nhìn màu xanh của lá , của mặt hồ ,của rừng cây nhỏ phía xa và … lại nghĩ về một nơi có nhiều giấc mơ hoa từ ngày thơ ấu .

Bên kia hồ , một cánh rừng tràm nhỏ đứng lặng yên ,gợi nhớ những cánh rừng lướt qua tầm mắt trong những chuyến đi về ngày xưa ,những cánh rừng nhiều hoa bằng lăng tím ngát những ngày còn đi dạy ở một nơi cách xa thành phố hơn trăm cây số , nhớ con dốc tên Hương những ngày lội mưa về nghe Xuân hát nhỏ …mưa vẫn mưa bay ….Cánh rừng trông hiền thế nhưng người ta bảo có nhiều bất trắc , cuộc sống bây giờ bất trắc khắp nơi … màu xanh đôi khi không còn thanh bình nữa . Uh , thì ngay cả lòng mình đôi lúc cũng không còn màu xanh , cũng ngả nghiêng với bao dấu hỏi nghiệt ngã cơ mà .

Photobucket

An ngồi cạnh tôi , kiên nhẫn nghe tôi nói về những bất trắc , về những chia xa , về những được mất , những chênh vênh của chính tôi – những điều tôi luôn cảm nhận thật rõ , thật đau nhưng cũng thật bình thản – Cho dù thế nào thì mọi cái hôm nay cũng luôn mỏng manh An nhỉ ?

Một sáng trong lành … tôi gọi nơi đây là Hồ Tĩnh Lặng .

Đọc tiếp ...

Thứ Hai, 6 tháng 10, 2008

Ngẫm nghĩ...mà buồn.

Từ đầu năm học đến giờ giáo viên trường tôi mà có lẽ giáo viên các trường bạn cũng điên đầu vì các văn bản chuyên môn nhất là văn bản hướng dẫn chỉ đạo DẠY HỌC CÁ THỂ HÓA . Cách đây vài năm ngành GD cũng đã nắn gân chúng tôi bằng cái gọi là ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC trong đó HS được coi là trung tâm , vai trò tập thể được đề cao , hoạt động nhóm được đưa ra bàn cãi , xây dựng ,nhằm giúp HS cùng nhau tìm hiểu bài , cùng góp công trong hoạt động học tập để lãnh hội kiến thức mới , vai trò người thầy chỉ là người hướng dẫn và tổng kết lại những kết quả do chính tập thể học sinh tìm tòi khai phá .


Trong tình hình đất nước còn khó khăn , cơ sở vật chất còn thiếu thốn , GV đã phải đánh vật với chương trình để thực hiện cái gọi là đổi mới , những tiết học với bao nhiêu hình thức được đưa vào đôi lúc cứ như đóng một vở kịch vụng về đến buồn cười . Chưa kịp hoàn hồn lại đến việc DẠY HỌC CÁ THỂ HÓA - bây giờ thì vai trò cá nhân của từng học sinh lại được quan tâm - như cách phát biểu của Nguyên thứ trưởng bộ GD Đặng Huỳnh Mai : Sự đổi mới phương pháp chẳng qua là trả lại bản chất của quá trình GD , tức là sự quan tâm của thầy cô giáo đối với từng đứa trẻ . Và đây cũng chính là vì số phận của mỗi con người .


Số phận của mỗi con người được GD quan tâm bây giờ thì hơi muộn … nhưng để làm được những cái mà ngành yêu cầu thì lại quá sớm . Đổi mới không thể là một sự chấp vá , đổi mới không thể là một sự bắt chước , không thể là một sự tâm đắc từ cái nhìn cá nhân để rồi đòi hỏi cả một guồng máy phải vận hành theo cái hứng thú cá nhân trong một sớm một chiều ….. Số phận những đứa trẻ không thể chỉ là sự quan tâm bắt đầu từ một sự bắt chước . Văn bản lần nào cũng nêu đủ những khó khăn của ta về phương tiện dạy học , sĩ số học sinh , cách đào tạo những người thầy v..v…so với các nước tiên tiến khác khi thực hiện đổi mới phương pháp dạy học , ngay cả sách GK cũng còn nhiều vấn đề bàn cãi ..vậy mà chỉ bằng một văn bản chỉ đạo …nghe chừng nhẹ như lông hồng lại làm đám GV chúng tôi hết lần này đến lần khác ngán ngẩm, ngơ ngác .”.Trời !dạy theo hướng cá thể là làm sao ta ?” . Thực hiện làm sao được khi sĩ số lớp thì đông , trường lớp thì chật chội , phương tiện dạy học còn nghèo nàn , chương trình thì nặng nề ,GV thì chỉ được hướng dẫn qua loa .Nghe đâu một vài trường Quận bạn được SGD thanh tra đột xuất bị đánh te tua , bị quay như con dế khi nói đến cá thể hóa trong dạy học GV cứ ngơ ngác như thẳng mán lên kinh …


Giáo dục không phải là làm đầy một thùng chứa mà là thắp lên một ngọn lửa.. (William Butlee Yeats) ,ngọn lửa phải được thắp lên một cách cẩn trọng từ chính những người thầy thì mới có sức lan tỏa đến từng tâm hồn trong trẻo của đám trẻ thơ …không thể có ngọn lửa lung linh làm rực rỡ tâm hồn và tri thức đám trẻ khi chính người thầy chỉ là ngọn tù mù buồn bã . Vẫn biết GD của ta còn nhiều bất cập , còn nhiều khó khăn nhưng những chỉ đạo theo hướng chấp vá chỉ cho thấy cái lóng ngóng tội nghiệp thậm chí bất lực, hụt tài của những người có trách nhiệm . Bộ chỉ đạo Sở , Sở chỉ đạo Phòng , Phòng chỉ đạo Hiệu trưởng , Hiệu trưởng chỉ đạo GV … đến chúng tôi -những người GV - thì con đường sáng vẫn còn trong mơ …nên đến đám nhỏ ,con đường vẫn còn tăm tối quá ! Buồn ! Tức ! Giận ! Hận ! hmmmm!

Đọc tiếp ...