“Có bao nhiêu người đã đi qua thương nhớ mà quên được nhau…?

Tôi nhận món quà nhỏ ở những ngày tháng ba đang qua… cái tháng ba rối tinh bởi đủ thứ không vui, tháng ba của những ngày ốm vặt và bận rộn.

Tôi giở một cách ngẫu nhiên những bài thơ trong “Đi qua thương nhớ” để đọc trong nhiều thời điểm như cách tôi vẫn đọc một tập thơ hồi nào giờ, có thể đọc hết, có thể để sót một vài bài chưa đọc nhưng không bao giờ tôi có thể đọc lần lượt từng bài thơ theo thứ tự tập thơ của một tác giả bởi có cảm giác mình bị ép ăn một món ăn có thể ngon nhưng dễ ngán…


Cuốn sách đẹp, tôi thích cái thứ dùng màu sắc đen trắng, hình dáng và font chữ của “Đi qua thương nhớ”… dù hơi tiếc câu thơ chủ đề được viết quá to, quá xấu chiếm gần hết không gian bìa, làm mất đi cái vẻ thanh tao của cuốn sách… Món quà cẩn trọng với cả chữ k‎ý của tác giả Nguyễn Phong Việt.

‎
Thú thật là tôi không biết nhiều về nhà thơ trẻ và khá nổi tiếng này. Lần đầu đọc ở blog một người bạn một bài thơ của Nguyễn Phong Việt, tôi không ấn tượng lắm. Đơn giản bởi ít có thời gian đọc nên thơ cũng là một mảng tôi thường bỏ qua. Hơn nữa thỉnh thoảng đọc những bài thơ của các bạn trẻ với những triết lý‎ siêu thực mà với một người lớn tuổi yêu cái giản dị trong ngôn ngữ, yêu chất lãng mạn và bay bổng trong thơ như tôi thì thực là khó cảm nổi…cứ có cảm giác thơ oằn mình gồng gánh những triết lý , những câu chữ đến mệt nhọc nên tôi ít còn tìm thơ đọc như cái thời thiếu nữ…


Tôi đọc gần hết Đi qua thương nhớ của Nguyễn Phong Việt…đa số là những bài thơ dài … dài thế mà cứ như vẫn còn nhiều điều chưa nói hết trong cái tần ngần của câu chữ cuối cùng …

Phải những ai đã từng đi qua thương nhớ
mới thấy cô đơn chưa bao giờ là thứ ta muốn chọn lựa
ta chỉ chọn sống dưới một mái nhà nhiều lối vào và cửa sổ
những luống hoa hồng vàng rạng rỡ
đêm đêm nhìn trời và đoán một vì sao dành cho chúng ta sẽ hiện rõ
mọi điều ước ao?
…

Chúng ta đã đi qua thương nhớ mà không hề phải vay
nên nợ nần chỉ đong bằng cảm giác
nên sợ cuộc đời về sau sẽ chẳng thể nào ôm được ai đó trong tay thật chặt
nên lo lắng những giọt nước mắt sẽ quên từng bỏng rát
dù đau đến xanh xao…
*
Có bao nhiêu người đã đi qua thương nhớ mà quên được nhau?
                                               ( Đã đi qua thương nhớ)


Tôi thích cái cách Nguyễn Phong Việt nói về tình yêu và nỗi đau … Nỗi đau trong tình yêu là thứ khó tránh và người thơ trẻ gặm nhấm nó một cách đầy trân trọng , nâng niu kể cả khi nỗi đau bị từ chối một tình yêu:


từng có ngày như thế
một người con gái cầm tay tôi rất khẽ
“V. không phải là lựa chọn của cuộc đời tôi!”
tôi chết lặng như người lữ hành giữa xa mạc rực rỡ
cuối cùng rồi cũng chạm tay vào dòng nước ngọt
và…trút hơi thở…
                                                (Từng có ngày như thế )

Bên kia là nắng ấm...
sao mưa gió còn siết chặt trên vai
khi người trở về với cuộc đời người từng sống
khi người ngồi trong ánh sáng (chứ không phải là bóng tối) mà vẫn thấy mình đơn độc
khi người giang tay ra mà trái tim khép chặt
khi người đau mà không thể khóc...
ta chỉ biết mỉm cười trong nước mắt!
(Lạy trời còn biết phải làm sao?)
                                                 (Bên kia là nắng ấm)



Cũng cần một viên kẹo ngậm để cay đắng tan trên đầu môi
cần một khoảnh khắc được thấy mình hồn nhiên như ngày chào đời ngơ ngác
cần một niềm tin đến từ một người chưa hề biết trước
cần một chiếc áo, một chiếc quần… mặc vào để mình được là mình nhất
cần một cái nhìn công bằng với số phận
vì mình đã đi qua được lẻ loi…

*
Khi mua một viên kẹo cho ai đó
hãy nhớ hỏi họ có cần thêm một tiếng cười…!
                                                     (Cần một người mua giùm viên kẹo 2)



Mỗi bài thơ là một cái ngoái lại con đường mình đi, tháng ngày mình sống, mối tình mình nhớ, khuôn mặt mình yêu. Nó là những điều rất riêng nhưng lại biến thành cái “chúng ta” như cái cách Nguyễn Phong Việt hay dùng trong những bài thơ . Có thể là không cố ‎ý , có thể là chỉ vô tình nhưng nó đã chạm đến người đọc …và đó là cái thành công của một người làm thơ rất trẻ…



Tình yêu luôn là đề tài đẹp, say đắm, vĩnh cửu trong thơ … Đi qua thương nhớ cũng thế …Suốt cả tập thơ , tuyệt nhiên không hề nhặt ra được một từ “anh và em” trong bất cứ một bài thơ nào, thế mà cái bóng dáng tình yêu vẫn cứ ẩn hiện trong cả hạnh phúc lẫn nỗi đau của thơ Nguyễn Phong Việt.
Chẳng biết với câu chủ đề : “Có bao nhiêu người đã đi qua thương nhớ mà quên được nhau ?” , nhà thơ trẻ muốn gửi một câu hỏi hay chỉ là một câu hỏi khẳng định đến người đọc. Thật ra thì cũng có khối người đã đi qua thương nhớ mà vẫn cứ quên nhau .., không nhớ hoặc nhớ dưới một dạng khác thì trong tình yêu cũng là một cách quên… Nhưng dù hỏi hay không hỏi, câu chủ đề vẫn là một điều thú vị , một cách tiếp cận thông minh của người viết khi gửi Đi qua thương nhớ đến độc giả …



Giữa thời buổi mọi cái đều lên gân: đạo đức lên gân, văn hóa lên gân, chính trị lên gân, tình yêu lên gân và thơ cũng lên gân, giữa thời buổi mà người đọc thơ thì ít nhưng thơ lại được in nhiều, thì một tập thơ với ngôn ngữ trong sáng , đẹp và đầy chất thơ như Đi qua thương nhớ là một cơn gió mát xua tan cái nóng rát bỏng tháng ba…



Thích một số bài thơ trong cả tập thơ hoặc một chỉ vài câu thơ trong một bài thơ nào đó của Đi qua thương nhớ, cũng không hề có ý‎ định giới thiệu tập thơ , đơn giản tôi chỉ muốn khoe món quà tháng ba từ một người bạn nhỏ gửi cho với câu nhắn : “Chị ơi nhận được hàng là một cậu trai đẹp chưa ?” và tôi có một “cậu trai đẹp” giữa những ngày tháng ba nhiều muộn phiền, lo lắng…


Tháng ba đang qua, tôi đang qua, trăng đang qua, mùa xuân đang qua…chúng ta đang qua …và tôi cũng muốn mượn câu hỏi của nhà thơ trẻ rằng: “Có bao nhiêu người đã đi qua thương nhớ mà quên được nhau…?


* Cám ơn bạn nhỏ Quách Hải Hà với món quà “Đi qua thương nhớ”

Đọc tiếp ...

Và trong thinh lặng....

Tôi đọc quyển sách lần thứ hai một cách chậm rãi như khi nhấp những giọt café sữa nóng bằng chiếc thìa bé xíu trong một quán café nằm trên con dốc cao của thành phố Đà Lạt_ đó là một trong những lần hiếm hoi tôi tách khỏi cả đoàn người để xuống phố một mình trong những chuyến đi_
Thỉnh thoảng tôi cố rời khỏi những con chữ, úp quyển sách xuống nệm, nhắm mắt lắng nghe những tiếng động quanh mình, những tiếng động phản kháng sự thinh lặng của đêm: tiếng đôi thằn lằn tán tỉnh nhau sau bức tranh treo trên tường, tiếng kim đồng hồ đều đặn tích tắc, tiếng chân người đi qua con ngõ vắng, tiếng động cơ xe từ con đường cái ngoài kia vọng vào… Đêm hôm qua nữa là đúng năm đêm tôi mới đọc xong trang cuối cùng của quyển sách với cảm giác mới mẻ như chưa từng đọc qua nó bao giờ.


Tôi được người bạn trẻ HuyVespa giới thiệu quyển sách khi tôi than vãn tìm sách đọc được của tác giả ta bây giờ khó quá. Huy bảo : “Chị tìm Và khi tro bụi đọc xem, cũng được lắm chị ạ” .Tôi vác từ nhà sách quyển sách bé tẹo xinh xắn về và chỉ thật sự đọc nó sau gần cả tháng …


Đó là câu chuyện tự kể của nhân vật An Mi _một cô bé lớn lên từ viện mồ côi sau biến cố chiến tranh gia đình không ai sống sót_ biến cố đau đớn đó làm cô rơi vào trạng thái khủng hoảng và quên đi nguồn gốc của chính mình, cô được đưa sang Đức làm con nuôi rồi lập gia đình.


Số phận cô không ngừng lại tại đó , chồng cô chết khi lái xe rơi xuống một vùng núi vào một buổi chiều tháng 10 nhiều sương mù. Sợi dây ràng buộc cô với cuộc đời bị đứt, An Mi quyết định đi tìm cái chết trên những chuyến tàu chạy qua những làng mạc, phố thị của nước Đức với ý tưởng “mặt đất là một thứ khó chia tay” .
Trên chuyến đi tìm cái chết, An Mi quyết định đi tìm cho rõ thân phận của mình để dù chết là một dấu chấm hết thì “Dấu chấm hết nào cũng muốn mang ý nghĩa của cái câu đi trước nó. Tôi muốn biết mình là ai để ngày tôi chết, tôi biết rằng ai đã chết..”


Trong hành trình đi tìm thân phận mình An Mi lại chạm vào nhiều thân phận khác qua câu chuyện được kể trong một cuốn sổ mà cô tình cờ có được: Một chàng trai có ý định giết cha mình để trả thù cho mẹ, một người chồng giết vợ, một bóng ma bị đày đọa trong chiếc đàn hồ cầm, một người đàn bà khác nắm giữ nhiều bí mật và Marcus một cậu bé bị bỏ rơi mang hình ảnh lưu lạc cô đơn của chính cô hay đúng hơn mang tiếng gọi sâu thẳm từ quá khứ của An Mi mà cô chỉ nhận ra khi “tro bụi bay về …”


Lần thứ nhất tôi đọc “Và khi tro bụi” như khi ăn vội một miếng bánh ngọt lấy ra từ tủ lạnh: rời rạc, khô khốc nhưng ngay lập tức, tôi bị cuốn đi bởi những chuyến tàu trong hành trình tìm cái chết của An Mi nhiều hơn là bị hấp dẫn, bị tò mò vì lý do hơi vô lý với tôi là chấm dứt sự sống của mình vì cái chết của một người khác.


Tôi yêu những chặng đường mà chuyến tàu chở An Mi đi qua, những nhà ga, quán trọ mà cô dừng lại: cô đơn, lẻ loi , hoảng loạn. Có một lúc nào đó giữa những trang sách dày đặc chữ, tôi đã lặng người đau đáu nhớ một cái sân ga leo lét ánh đèn mà tôi cũng đã từng cô đơn, hoảng loạn, một mình chờ chuyến tàu giữa một buổi tối nhiều gió cách đây nhiều năm. Trên những chuyến tàu này An Mi giữ một phần nhỏ của tôi đâu đó .


".......Tôi không ngủ sâu. Không ai ngủ sâu bao giờ trên một chuyến tàu. Vào một đêm, khi còn nửa chìm trong một giấc mơ, ý thức tôi chập chờn, mơ hồ và buồn bã. Tôi nằm đó và nhớ tới cây dương cầm mầu đen trong phòng khách nhà tôi. Cây đàn thật lớn, thật nặng, được làm thật công phu, như một viên đá chận giấy giữ cho đời người ta, đời này qua đời khác, đừng bị gió bay đi. Tôi có cây đàn ấy. Vậy mà đời tôi vẫn bị gió bay đi

Một hôm chiều tối tàu đi chậm lại ở khu ngoại ô một thành phố, chờ đến lượt vào ga chính. Tôi nhìn ra ngoài,thấy một căn nhà bên kia đường. Có một cái cửa thấp bằng gỗ mở vào sân. Trong sân có mấy bụi cây mùa đông, lá mang một mầu xanh ảm đạm. Đèn trong nhà đã mở màu vàng ấm. Ở thành cửa sổ tôi thấy vài chậu hoa, mấy con thú bằng vải, đôi ba cuốn sách. Từ căn nhà ấy một nỗi dịu dàng khẽ khàng loang ra, khi sự dễ chịu ấy chạm đến tôi nó làm tim tôi buốt đi trong vài nhịp.

Tôi không biết những người sống trong căn nhà đó có hạnh phúc không. Nhưng hạnh phúc của họ không hề quan trọng, chỉ có hình ảnh của sự hạnh phúc là quan trọng. Thế giới không phải là thế giới mà chỉ là cảm nhận của chúng ta về nó mà thôi. Rồi tàu đến và rời thành phố, đi qua những cánh đồng nối tiếp nhau, có khi bằng phẳng, có lúc lên núi xuống đồi. Có những lối đi băng qua những cánh đồng đó, mất hút về phía xa.


Rồi xe đi qua một cánh rừng, một khu phố lưa thưa nhà cửa, loáng thoáng ánh đèn, đường xe đi lên đi xuống. Quê hương của loài người bây giờ lại lùi xa bên ngoài khung cửa kính, lúc nào cũng chỉ lướt qua, nhạt nhòa và không tiếng động. ............"
Chương 1. Sau ngày mù sương (Và khi tro bụi)

Tôi có cảm giác Đoàn Minh Phượng càng viết càng như mê đi trong câu chữ và những chuyển biến tâm lý của từng khuôn mặt người trong câu chuyện, cứ như chính tác giả bị cuốn theo số phận của nhân vật chứ không phải là người định đoạt số phận của họ.

Càng đọc, ta càng có cảm giác đi vào những ngõ ngách ma mị , những con đường ngoằn ngoèo với tâm trạng hoang mang nhưng lại đầy háo hức. Đây không phải là quyển sách dễ đọc càng không phải là quyển tiểu thuyết gối đầu nằm với mối tình đẫm nước mắt. Câu chuyện là sự phản kháng với cuộc đời , nó mang cái thứ tội ác đầy bao dung, tình yêu của sự trốn chạy, tiếng gào thét của thinh lặng… và cái chết của sự trở về_ đó là sự trở về của tro bụi_

And when this dust falls to the urn,
In that state I came, return…

Và khi tro bụi rơi về,
Trong thinh lặng đó cận kề quê hương
Henry Vaughan ( The Retreat)


Tôi đọc xong “Và khi tro bụi” với một thời gian khá dài cho một quyển sách không quá dài do bận bịu và do cả tôi không muốn sự liên tục làm đầu óc mình căng thẳng. Tôi đọc nó như thưởng thức những thìa café sữa với cảm nhận vị ngọt ở đầu lưỡi , vị đắng ở cổ họng và cả sự thinh lặng của đêm ….

..          .

Đọc tiếp ...

Có còn ..thương nhớ mười hai ..?

Tôi tìm đọc “Thương nhớ mười hai” của nhà văn Vũ Bằng qua mạng Internet ngay sau lời giới thiệu của một người bạn lớn. Có một điều tôi ngạc nhiên là tên nhà văn sao lại quá xa lạ với mình …xa lạ đến nỗi tôi lầm lẫn với một nhà thơ tôi chỉ nhớ tên qua một bài thơ nhỏ tôi dạy lũ trẻ những năm nào đã xa … Qua tìm hiểu, tôi biết thêm Vũ Bằng đã từng là chủ bút vài tờ báo lớn của Hà Nội thập niên 30_40 và sau đó ở Saigon thập niên 50_70 , tên ông cũng từng sánh vai với những nhà văn, nhà báo nổi tiếng ở Saigon thời ấy như Tạ Tỵ ,Nguyễn Vỹ, Mai Thảo , Duyên Anh , Doãn Quốc Sĩ, Nhã Ca , Thanh Tâm Tuyền… Thương nhớ mười hai là một tùy bút Vũ Bằng gởi niềm thương nhớ về Hà Nội và người vợ xa cách qua những kỷ niệm cứ rưng rức trong 12 tháng âm lịch … Trong phần “ Tự ngôn” ông viết : “Thì ra không cần nhiều: chỉ một câu nói tầm thường vào một buổi chiều mưa gió đìu hiu cũng gợi lên được những ấn tượng rầu rĩ trong một tấm lòng đã có mối xông. Người ta nhớ nhà, nhớ cửa, nhớ những nét mặt thương yêu, nhớ những con đường đã đi về năm trước, nhớ người bạn chiếu chăn dắt tay nhau đi trên những con đường vắng vẻ ngào ngạt mùi hoa xoan còn thơm ngát hơn cả hoa cau, hoa bưởi. Người ta nhớ heo may giếng vàng; người ta nhớ cá mè, rau rút; người ta nhớ trăng bạc, chén vàng. Nhớ quá, bất cứ cái gì của Hà Nội cũng nhớ, bất cứ cái gì của Bắc Việt cũng nhớ, nhớ từ cánh đồng lúa con gái mơn mởn nhớ đi, nhớ từ tiếng hát của người mẹ ru con buổi trưa hè mà nhớ lại; nhớ hoa sấu rụng đầu đường Hàng Trống, nhớ quả bàng ở Hải Hậu rụng xuống bờ sông Đào, nhớ sen Linh Đường thơm ngào ngạt cả bầu trời nhớ lên, nhớ nhãn Hưng Yên, vải Vụ Bản, cá anh vũ Việt Trì, na Láng, bưởi Vạn Phúc, cam Bố Hạ, đào Sa Pa, mà nhớ xuống. Càng nhớ như vậy thì càng yêu Hà Nội biết bao nhiêu, lại càng say đắm Bắc Việt biết bao nhiêu !” Mười hai tháng thương nhớ của ông là hình ảnh của Hà Nội Xuân, Hạ, Thu, Đông … là một Hà Nội đặc trưng của “Tháng giêng trăng non rét ngọt” , của "tháng hai tương tư hoa đào” hay của “tháng chín gạo mới chim ngói” rồi “tháng chạp nhớ ơi chợ tết” …… Bằng giọng văn nhẹ nhàng , khúc chiết , bằng những nuối tiếc lẫn nhớ thương đau đáu, Hà Nội trong “Thương nhớ mười hai” của Vũ Bằng cứ bàng bạc như một bức tranh thủy mạc … một cái đẹp có thật mà xa xôi như không thật ! Đó là một tháng giêng phơi phới mưa xuân, tháng giêng non mươn mướt xuân thì , đó là tháng hai “Nhìn lên, lá non xanh màu cốm giót dún dẩy đu đưa một cách đa tình”, đó là hình ảnh của những cây sầu đâu tháng ba nở như cười , tháng tư đỏ trời hoa gạo rồi cái nóng tháng năm nằm mơ ngọn gió, tháng sáu ngọt ngào hương nhãn …, đó là mùi hương trầm tháng bảy và nhớ thầm tháng tám heo may…đó là tháng chín mưa rươi , tháng mười mưa phùn , gió bấc, là tháng mười một “trời se sắt, mưa dầm dề, gió lê thê” để đợi tháng chạp thương sao những ngày chợ tết… Mười hai tháng thương nhớ của ông là bước chân khẽ của cô thiếu nữ kinh Bắc , là hình ảnh người vợ trẻ nghiêng đầu đơm từng cái khuy rồi vuốt ve nếp áo cho chồng, là “thương người đàn bà Bắc như thế đấy…. sạch cứ như lau như ly, cẩn thận từng ly từng tí.” Hà Nội của ông là những con người “lấy tâm tư mà nói chuyện với nhau, lấy đạo lý mà khuyên bảo, dạy dỗ nhau cách nào cho vẹn đạo làm người, chớ có thấy giàu mà ham, chớ vì sang mà bỏ nghĩa, chớ vì cầu an mà làm tôi mọi cho người ngoài…… Họ làm việc bằng chân tay, bằng trí óc để chống lại thiên nhiên, để duy trì sự sống, để vươn lên mãi, vươn lên mãi, nhưng lúc nào cần nghỉ ngơi, họ biết nghỉ ngơi, khi nào cần phải chắt chiu cái nội tâm họ biết chắt chiu cái nội tâm, khi nào cần phải sống đẹp, sống cho đúng ý nghĩa của sự sống thì họ sống đẹp, sống cho ra sống.” Thỉnh thoảng, hình như sợ quá “vô ơn” với nơi chốn đang cưu mang mình, Vũ Bằng lại phân trần nhưng thật ra là so sánh : “Miền Nam mến thương ơi, thương mến miền Nam thì lúc nào cũng có thữa, nhưng muốn tìm những lý lẽ độc đáo để khen cái nắng chói chang ấy thì quả thực không thể nào khen nổi.” “Sàigòn đẹp như mắt cô con gái đa tình! Ta yêu Sàigòn quá, nhưng ghét sao mười mấy năm nay vẫn cứ giới nghiêm hoài không để cho người ta đi thong thả nghe tiếng của ban đêm một chút?.” “”Bắc Việt, so với Nam Việt, là một xứ nghèo, nghe những tiếng kêu thảm thiết nó quen đi, không có làm sao hết... Nhưng hỡi ai ở đất lạ đã có lần đặt chân đến Bắc Việt, có thể cho tôi biết tại sao Bắc Việt nghèo như thế, buồn như thế và chịu đựng đau khổ nhiều như thế, mà người xa xứ vẫn thương vẫn nhớ, vẫn yêu, vẫn quí? Là người con xa quê , là người giữ trong lòng bao nỗi nhớ thương, bao kỷ niệm về một miền đất ruột thịt, ông đã hướng về miền Bắc với những hoài niệm tuyệt vời về Đất và Người Hà Nội như thế … cứ như có hơi thiên vị cho cái nơi “thương nhớ mười hai” của ông đôi chút ..Bởi thật ra, người ta có “thương nhớ mười hai” hay “ngàn năm thương nhớ” một nơi nào đó không hẳn chỉ vì nó là Bắc Việt …mà đơn giản chỉ vì nó không thể không thương nhớ mà thôi … Không quá ấn tượng, nhưng vừa đủ cảm xúc, tôi đọc “Thương nhớ mười hai” để như thấy lại Hà Nội của những năm tháng nào xa lơ xa lắc …Hà Nội của Thạch Lam của Khái Hưng trong các tác phẩm của Tự Lực Văn Đoàn tôi một thời yêu thích, một Hà Nội chỉ còn trong hoài niệm …một Hà Nội quá xa lạ và ảo ảnh muôn trùng.. Vũ Bằng đã không thể biết rằng chẳng những hình ảnh tháng giêng thâm trầm của Hà Nội như thế đã xa mờ … mà ngay cả “cái đạo lý tháng giêng” bây giờ cũng có nhiều thay đổi đến ngạc nhiên.Sự thay đổi nào cũng là tất yếu sao vẫn nuối tiếc quá cái thứ dịu dàng của mười hai tháng đầy hoài niệm … Biết đâu thế lại là may mắn cho Vũ Bằng … khi ông không còn phải nhìn thấy một Hà Nội bây giờ đã quá đổi thay …. Một Hà Nội đã phai nhạt rồi hồn thu thảo …

Đọc tiếp ...

Có chắc rằng ..kẹo ngọt ?

Mấy hôm nay thiên hạ kháo nhau về bộ phim “Cánh đồng bất tận” chuyển thể từ một truyện ngắn của Nguyễn Ngọc Tư . Khen có, chê có ..hào hứng có , thất vọng có … Tôi đọc Tư từ “Ngọn đèn không tắt” một truyện ngắn trong trẻo của Tư từ bước khởi đầu …sau này còn đọc một vài tập truyện ngắn hay tản văn của Tư và thú thật tôi vẫn thích cách nhìn đầy ngẫu hứng , sâu sắc và …thú vị đậm chất nhân văn của Tư trong những cái tản văn có khi rất ngắn nhưng thường đọng lại rất dài vài điều nhỏ thôi mà đau đáu trong tôi.


Sáng nay, một sáng chớm đông … Saigon lành lạnh , cái thành phố đầy nắng này dường như lạ đi với chút nắng nhạt cứ như reo vui … Ngoài kia có lẽ vô số thứ màu rộn ràng của những chiếc áo mùa đông trên từng góc phố xênh xang ngày chủ nhật .Tôi ngồi ờ chỗ của mình …đọc Nguyễn Ngọc Tư từ một cuốn sách MM tặng nhân ngày sinh nhật và bắt gặp “ một chiếc kẹo đắng nghét “…


Tôi vốn ít khi post bài từ các nguồn khác ngoài bài viết nhằm chia sẻ của chính mình … Hôm nay .. một ngày cuối tháng mười với cái lễ hội tưng bừng dành cho lũ trẻ …tôi bỗng bắt gặp đứa bé lên ba từ những ngày xa lắm líu ríu nhìn những đứa trẻ khác xun xoe trong những bộ quần áo sặc sỡ … với đôi mắt buồn từ một cái tản của Nguyễn Ngọc Tư


CHUYỆN CỤC KẸO
Nguyễn Ngọc Tư


Có người kể tôi nghe câu chuyện cũ này, hỏi ý tôi sao.
Chuyện rằng, có bé lên ba bé… không đi mẫu giáo như lời hát trẻ con hay hát.

Em đi chợ chơi với mẹ. Đó là một ngày chiến tranh vẫn mỏi mòn chơi trò chơi bom đạn, cùng đi chuyến đó còn có bốn người đồng đội khác của mẹ em. Thì lâu lâu cũng đi chợ một lần, chuyện đó bình thường với những biệt động quân, buổi chợ này cũng bình thường, chỉ là tấn công... Ty cảnh sát thị xã Cà Mau.


Để bảo đảm bí mật, bất ngờ, để kịch bản áp sát hoàn hảo, tiếp cận mục tiêu an toàn, mẹ đưa em theo. Một bà mẹ nghèo, lam lũ ẳm đứa con gái nhỏ, gầy gò, nhà quê ngơ ngác giữa xa hoa. Bâng quơ đi đằng sau là một người con gái 21 tuổi xách cái giỏ cũ kỹ đựng khối mìn nặng gần 10kg, nhập nhòa trong đám đông đằng xa nữa là một tổ khác gồm hai người, họ sẽ chi viện khi có tín hiệu. Nhưng những người đi sau chưa qua khỏi khúc đường thì tiếng nổ đã làm rung chuyển thị xã Cà Mau, lẫn trong những thi thể kẻ thù, có mẹ, đồng đội của mẹ và em. Kế hoạch rời đi đã gặp trục trặc vì những sơ suất nhỏ, và họ chọn cho mình sự hy sinh.


Người đồng đội đó, được phong tặng danh hiệu anh hùng, mẹ em được công nhận liệt sĩ, được truy tặng huân chương chiến công hạng Nhì. Bé bị quên lãng trong nấm mồ chung, mang tên mẹ.
Nhưng không có sự lãng quên nào là mãi mãi, một ngày đẹp trời, người ta nhớ tới em. Người ta tự hỏi tại sao không công nhận em là liệt sỹ, người ta này hỏi người ta khác, tại sao và tại sao?


Rốt cuộc người ta cãi nhau, vài người bảo em vẫn còn nhỏ quá, em không ý thức, em đã đủ mười tám tuổi đâu, có lý tưởng gì đâu. Em có phân biệt được kẻ thù đâu mà đánh giặc, may lắm, thì em chỉ biết chạy trốn xuống hầm mỗi khi có máy bay. Em chết, chỉ vì em phải theo mẹ, trẻ con thì theo mẹ chứ theo ai ? Buổi sáng hôm đó, em đâu có nghĩ mình đi chiến đấu, mà Tổ quốc là gì, độc lập tự do là gì với đứa trẻ lên ba ? Em chỉ biết má với mình đi chợ, vì lúc thay đồ mới cho em má nói, mình đi chợ chơi nghen, út cưng của má.



Nhưng một số người không chịu, với họ, em là một sinh mạng, chúng ta mang một sinh mạng vào trận đánh chứ không mang theo con búp bê, thú nhồi bông, hay con chó con. Không có bé, tổ công tác đó chưa chắc tiếp cận sâu vào hang ổ kẻ thù, chiến công đó chưa chắc lẫy lừng như vậy. Nếu chúng ta chỉ xem em như là nạn nhân chiến tranh như bao đứa trẻ khác, liệu có thỏa đáng không khi em cùng mẹ đi vào trận đánh có kế hoạch tác chiến hẳn hoi.


Cuộc tranh cãi không kết thúc được vì những cái lý của những người ta. Tôi nghe xong, nuốt nước mắt vào lòng, trợn trạo cà rỡn, nói sao không kiếm nhà ngoại cảm nào thiệt giỏi tìm gặp linh hồn bé, hỏi coi bé thích gì. Tí ơi Nị ơi, Mén ơi Đẹt ơi, con thích gì ? thích là liệt sỹ hay chỉ thích làm nắm tro bụi tan rồi, phiêu lãng trong lòng đất ?

Nhưng linh hồn nhỏ trả lời trớt quớt, "kon hít ăn chẹo dùa ."
Tạm dịch, con thích ăn kẹo dừa. Bé không trách móc, oán giận, không kể công, đòi hỏi, không kêu lên lỗi tại ai, như người lớn. Chuyện nhỏ teo như… cục kẹo mà người lớn cứ cãi nhau. Thương làm sao những tâm hồn người lớn đã từ lâu tuyệt chủng ngọt ngào.


Cho nên đôi lúc trước trẻ con, có tôi-người-lớn cúi đầu. Lần này thì tôi cúi đầu rất thấp.
(Yêu người ngóng núi _ Nguyễn Ngọc Tư)


Tôi thẫn thờ gấp cuốn sách lại dù chỉ mới đọc xong cái tản thứ hai trong nhiều cái tản văn của cuốn sách …Tôi cũng cúi đầu …rất thấp .

Người ta thường nhân danh đủ thứ cái trên cuộc đời vốn phù phiếm này để vinh danh nhau _kể cả vinh danh những người không còn_ nhưng họ thường quên những điều rất nhỏ …nhỏ như một chiếc kẹo.


Này bé con ..con hãy như thế , đừng nên biết thêm những điều mà những người lớn chưa biết cúi đầu thường huênh hoang tự đắc , đó là : hòa bình , là ấm no , là giấc mơ hóa rồng , là cái chủ nghĩa anh hùng dân tộc, là hàng trăm thứ cống hiến cho cái gọi là lý tưởng tốt đẹp …Những chiếc kẹo trên thế gian này cũng có những chiếc đắng nghét..và những người lớn trên cái thế giới lắm người nhiều ma này chỉ là những đứa trẻ sống lâu năm với cái nhìn gian manh hơn , tính toán hơn, độc ác hơn … nhưng họ vẫn hàng ngày lục lọi, xin xỏ,cướp giựt những chiếc kẹo …lẽ ra chỉ là của những đứa trẻ ba tuổi ….như con .


Suy cho cùng có đôi khi …nỗi đắng cay lại từ những viên kẹo rất ngọt ngào !…

 

Đọc tiếp ...

Trung Thu nhớ Hoàng Tử Bé...

Người lớn chẳng bao giờ tự mình hiểu được cái gì cả và trẻ bé nếu cứ phải giải thích đi , giải thích lại , mãi mãi , hoài hoài cho họ hiểu, quả thật là điều mệt nhọc vô cùng. Vì thế Tôi hạ mình xuống cho ngang tầm khả năng của họ (Hoàng Tử Bé _ Saint Exupéry) Tôi luôn luôn cười khi đọc đến câu này . Tôi lôi lại Le Petit Prince _ Hoàng Tử Bé _ của Saint Exupéry ra đọc lại trong những ngày bị cảm , cơn bệnh không hành hạ mình nhiều nhưng thực sự là tôi thèm cái cảm giác một mình , thế là không net, không nhạc , không café , tôi thức dậy mỗi ngày cũng bằng tiếng chim đánh thức ngoài khung cửa sổ và vùi đầu vào những quyển sách trong căn phòng nhỏ .Đôi khi tôi nghĩ : Giá mà có thể lạc vào cái tinh cầu của Hoàng Tử Bé thì thích thật . Tôi đọc Hoàng Tử Bé nhiều lần , trong nhiều giai đoạn của cuộc đời mình . Có những lần sau này tôi chỉ đọc lại một hay vài phần của quyển sách .Tôi luôn yêu cái thứ tình yêu trong sáng của Hoàng Tử Bé dành cho đóa hồng mà cậu tưởng rằng chỉ tinh cầu nhỏ bé của cậu mới có thôi … Ngay cả sự thất vọng của cậu khi phát hiện hoa hống là loại hoa bình thường có hằng hà sa số ở trái đất cũng thật trong trẻo dễ thương biết bao . Đôi khi tôi tự hỏi : “có thật Saint Exupéry viết cuốn sách này cho những cô cậu bé …?” một quyển sách tràn đầy thơ mộng , lãng mạn và vô cùng phiêu bồng .Tôi chắc rằng nếu thiếu chút tưởng tượng và tâm hồn lãng mạn thì ngay cả những người lớn cũng thật khó mà lạc được vào thế giới của Hoàng Tử Bé . Hình ảnh chú bé cô đơn từ một tiểu tinh cầu xa lạ lạc vào trái đất này để phát hiện ra thế giới của người lớn là một thế giới buồn bã và vô cùng phức tạp , Hoàng Tử Bé không còn là một câu chuyện trẻ thơ ,nó là một thông điệp. Tôi luôn có cảm giác thú vị và thèm ôm Hoàng Tử Bé vào lòng khi đọc những suy nghĩ ngộ nghĩnh , trẻ thơ và đầy kiêu hãnh của cậu về những điều bắt gặp , những con người bắt gặp trong cuộc phiêu lưu lãng đãng của mình. Giữa cuộc sống đầy rẫy những con người hợm hĩnh , thực dụng như hiện nay Hoàng Tử Bé là một thế giới trong sáng, lãng đãng như một giấc mơ…. Mấy hôm nay trăng không sáng …Đêm qua ,nằm nghiêng nhìn qua khung cửa kính tôi không thấy cái bóng vàng chạch của trăng ngoài kia ,tôi cũng không thấy chiếc lồng đèn nào trong cái xóm nhỏ nhiều trẻ con của tôi, khác với đám trẻ bây giờ ,tuổi thơ của tôi ngày xưa luôn háo hức, tíu tít với những chiếc lồng đèn tự làm cả tuần trước đêm rằm , đêm trung thu là đêm của những hoàng tử và công chúa bé …Trẻ con bây giờ có một thế giới khác sôi động , hiện đại hơn nhưng chẳng bao giờ còn đủ sự trong lành lãng đãng cho Hoàng Tử bé đi lạc xuống trần . Đêm nay ..lạy trời cho trăng thật sáng … và tôi vẫn cứ mơ :giá mà được lạc đến cái tinh cầu có chú Hoàng Tử bé xíu như một chiếc kẹo !...

Đọc tiếp ...

Nếu tôi là Sumire ....

Gần như cả ngày hôm nay tôi dành thời gian để đọc cho xong cuốn sách , thỉnh thoảng lại buông sách mơ màng ngủ và bao giờ tỉnh giấc tôi cũng vu vơ tự hỏi : “Nếu là Sumire tôi sẽ đi đâu trong bộ quần áo phong phanh và trong người không có một chút tài sản gì như thế ?” . Một ngày khối óc tôi không dưng mụ mẫm và lười biếng đến lạ. Tôi không thể đọc liên tục cái khối chữ trầm buồn và cô đơn ấy trong một thời gian dài hơn nửa tiếng. Tôi luôn dừng lại trong thời gian xê dịch nửa giờ ấy, buông sách , trở mình, nhắm mắt mơ màng giữa tỉnh và mê, cái ghế salon dài bỗng trở nên chật chội với tôi kì lạ … tôi chắc đã có lúc nào đó ,Haruki Murakami đã lâm vào trạng thái y như tôi . Tôi lạc vào thế giới của Haruki từ Rừng Nauy , nhưng thú thật Rừng Nauy không quyến rũ tôi bằng "Người tình Sputnik" dù vẫn là Haruki với cái thế giới trầm mặc Á Đông ,đầy tính triết lý..rưng rức cô đơn và tột cùng hư ảo….Đó là câu chuyện tình tuyệt vọng xoay quanh ba nhân vật : K một thầy giáo tiểu học sống khép kín, mê sách và nhạc cổ điển, Sumire một cô gái có nội tâm phức tạp luôn mơ ước trở thành một nhà văn và Miu một nữ doanh nhân xinh đẹp bị ám ảnh bởi một biến cố từ dĩ vãng. Tình yêu của họ diễn ra một cách không bình thường nhưng suy cho cùng cũng không có gì là không hợp lý …K yêu Sumire , Sumire lại yêu Miu nhưng tình yêu đó không bao giờ được đáp trả bởi Miu từ lâu rồi đã mất cảm xúc yêu thương. Ba nhân vật với ba tính cách , ba cuộc đời hoàn toàn khác nhau ..cái chung của họ là nỗi cô đơn , là cái tôi lẩn khuất mà họ cứ rạo rực đi tìm … Nhiều người cho rằng đây là quyển sách nhạy cảm bởi nó liên quan đến đồng tính nữ. Tôi thật ra không quan tâm đến khía cạnh này ..vì đơn giản nó là tình yêu và tình yêu thì luôn có lý .Cái mà tôi thích quan sát là tình yêu của K _ nhân vật “tôi”_ với Sumire.  Dưới mắt K : Sumire muốn được giống như một nhân vật trong tiểu thuyết của Kerouac - hoang dã, lạnh lùng, phóng túng. Cô đứng nghiêng người, xọc tay vào túi áo khoác, mái tóc rối bù không chải, nhìn mông lung lên bầu trời qua chiếc kính đen gọng nhựa Dizzy Gillespie mà cô vẫn đeo dù mắt tinh như mắt cú. Cô luôn diện chiếc áo khoác vải chéo quá cỡ tậu được ở cửa hàng đồ cũ và đôi bốt thô. Tôi chắc nếu nuôi được râu thì cô cũng làm. Thực ra Sumire không đẹp. Má hóp, miệng hơi rộng. Mũi hơi nhỏ và hếch. Cô có khuôn mặt biểu cảm và rất hài hước mặc dù cô ít khi cười to. Cô có dáng người thấp và ngay cả khi vui vẻ vẫn nói năng như thể sắp sửa xông vào đánh nhau. Tôi không bao giờ thấy cô dùng son môi hay bút chì kẻ mắt, và tôi không chắc là cô biết áo lót cũng có các cỡ khác nhau. Tuy nhiên Sumire vẫn có điều gì đó thật đặc biệt, một điều gì đó khiến mọi người bị cuốn hút. Thật không dễ xác định rõ ràng điều đặc biệt đó, nhưng khi nhìn thẳng vào mắt cô thì lúc nào bạn cũng có thể nhận ra nó, phản chiếu sâu thẳm bên trong. Một tình bạn lạ lùng bởi nó không thể là tình yêu . K luôn luôn yêu và khao khát Sumire …nhưng chưa bao giờ anh chạm được vào cái thứ mà anh mong muốn ở cô dù có những lúc cô gần anh trong gang tấc … Thôi thì nói gần nói xa chẳng qua nói thật. Tôi yêu Sumire. Tôi bị cô hớp hồn từ lần đầu tiên chúng tôi nói chuyện và ngay sau đó không còn đường lui nữa. Suốt một thời gian dài cô là mối bận tâm duy nhất của tôi. Tôi cố nói cho cô hay những gì tôi cảm thấy nhưng chẳng hiểu sao cảm xúc đi một đàng lời lẽ đi một nẻo. Có lẽ thế lại hay. Nếu tôi diễn tả được cho cô biết cảm xúc của mình thì chắc cô sẽ cười phá lên chế giễu tôi mất. Tôi thật sự bị nghẹn và mải mê theo chân K đi tìm kiếm Sumire khi cô đột nhiên biến mất trên một hòn đảo nhỏ ở Hy Lạp trong chuyến đi với Miu …một sự biến mất đầy phi lý nhưng K gần như chưa bao giờ tuyệt vọng và luôn tin Sumire ở đâu đó ngay cả nhiều tháng sau đó khi mà sự tìm kiếm của những người chức năng và của anh nữa đã không còn diễn ra. Anh luôn nghe tiếng cô thở , cô gọi , tiếng bàn tay cô chạm lên cái điện thoại..và giọng cô bên kia đầu dây, ngay cả khi anh mường tượng cô đã lần theo tiếng nhạc huyền hoặc từ một thế giới khác và tan biến trong đó … Tôi đặc biệt thích cách K nói chuyện với Cà Rốt _ một chú học trò nhỏ phạm tội ăn cắp _ về tình yêu của anh với Sumire . Thoạt đầu , cứ như câu chuyện về thằng bé chẳng ăn nhập gì đến chuyện anh và Sumire cả …chỉ khi đọc đến đoạn anh đưa chú bé về nhà và nói chuyện với mẹ nó , mới biết anh nhìn thấy cái tôi bên kia của anh trong Cà Rốt _ một cái tôi cô đơn mà cả thời thơ ấu anh hoang hoải cho đến lúc gặp Sumire …để lại trôi tận cùng vào một cuộc tìm kiếm cái tôi đơn độc khác … Em có biết Hy Lạp ở đâu không? Chúng ta đã biết nước này qua băng video xem trong giờ học xã hội ở lớp, chắc em còn nhớ . Nó nằm ở miền Nam Châu Âu giáp Địa Trung Hải. Ở đấy có nhiều hòn đảovà người ta trồng nhiều oliu………Đấy là nơi thầy đã đến . Một chỗ tuyệt đẹp . Nhưng thầy không đến đấy để nghỉ ngơi . Một người bạn của thầy bị mất tích trên một hòn đảo nhỏ ở Hy Lap nên thầy đến để giúp tìm kiếm. Nhưng không tìm thấy gì cả. Bạn thầy đã lặng lẽ tan biến . Như một làn khói… Thầy thật sự thích người bạn này của mình.Rất , rất yêu. Với thầy , đó là người quan trọng hơn hết thảy mọi thứ trên đời….. Từ khi mất đi người bạn đó, thầy không còn bạn nào nữa. Không một ai hết …. Cũng như K , tôi tin Sumire vẫn còn đâu đó, cô vẫn“ đứng nghiêng người, xọc tay vào túi áo khoác, mái tóc rối bù không chải, nhìn mông lung lên bầu trời qua chiếc kính đen gọng nhựa Dizzy Gillespie mà cô vẫn đeo dù mắt tinh như mắt cú. Cô luôn diện chiếc áo khoác vải chéo quá cỡ tậu được ở cửa hàng đồ cũ và đôi bốt thô.” Cả ba người bọn họ lướt qua nhau sau một cái chạm khẽ và rồi tan biến vào chính cái mênh mông cô độc của chính họ … ở đó có tình yêu ,cái mà họ luôn tìm kiếm . “Người tình Sputnik” mang không khí âm u ,cô tịch của triết lý Đông phương, tôi luôn có cảm giác ngồi một mình giữa buổi chiều tàn khi đọc Haruki Murakami hoặc Yasunari Kawabata …Cô đơn , luôn luôn là sự cô đơn , cái cảm giác cô đơn cứ tràn lan suốt thời gian cầm quyển sách làm đôi khi ta có cảm giác nặng nề đến khó thở…Khác với khi đọc văn học Mỹ hoặc châu Âu … tôi luôn đọc thật chậm như nhấm nháp một thỏi chocolate khi đọc sách của các nhà văn Châu Á.. Tôi bỏ thói quen đọc sách khá lâu vì nhiều nguyên nhân . Quyển sách tôi đọc nghiêm túc nhất trong thời gian này là “Người tình Sputnik” _ một quyển sách tôi nhặt về từ nhà sách khá lâu và … để đó . Buổi chiều tôi gấp quyển sách lại và vẫn vu vơ tự hỏi “…Nếu là Sumire ..tôi đi đâu ? Ừ , tôi sẽ đi đâu ?"

Đọc tiếp ...